Program testowania potomstwa drzewostanów wyselekcjonowanych (WDN), drzew matecznych (DD), plantacji nasiennych (PN) i plantacyjnych upraw nasiennych (PUN) w ramach "Programu zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew leśnych na lata 2011- 2035"

Program testowania potomstwa drzewostanów wyselekcjonowanych (WDN), drzew matecznych (DD), plantacji nasiennych (PN) i plantacyjnych upraw nasiennych (PUN) w ramach "Programu zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew leśnych na lata 2011- 2035"

Rodzaj projektu

Krajowy

Status projektu

Realizowany

Okres realizacji

27.06.2011 - 31.12.2015

Nr umowy

Źródło finansowania

Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych

Kwota finansowania

Beneficjent

Instytut Badawczy Leśnictwa

Koordynator / Komórka wiodąca

Zakład Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych

Kierownik projektu

Dr inż. Jan Matras

Zobacz stronę projektu

Opis projektu

Ocena potomstwa na powierzchniach testujących będzie dotyczyła następujących cech:

  • przeżywalności określonej odsetkiem żywych sadzonek w stosunku do wysadzonych w roku badawczym, analizowaną po 1, 5 i 10 roku od założenia uprawy;
  • cech przyrostowych, tj. wysokości całkowitej po 5 roku, wysokości całkowitej i pierśnicy po 10 latach, a następnie wysokości, pierśnicy i miąższości badanych co 5 lat od 10 roku do końca testu;
  • cech jakościowych, tj. prostość, wielopędowość, grubość gałęzi i budowa korony oceniane w wieku 10 lat, a następnie co 10 lat do końca testu; oczyszczenie pnia i gęstość drewna − od 20 lat do końca testu:
  • odporności na mróz i przymrozki określanej na podstawie faktycznych uszkodzeń lub analizy faz pędzenia wiosennego, długości okresu wzrostu i terminu zakończenia wegetacji, badane jednorazowo do 10 roku życia.

W przypadku stwierdzenia szkód ze strony owadów i grzybów wykonuje się ocenę stopnia uszkodzenia drzew na wszystkich etapach testu. Kryteriami zasadniczymi kwalifikacji testowanych populacji i osobników do kategorii „przetestowany" są cechy przyrostowe i jakościowe oceniane w przyjętych okresach testowania. Kryteriami uzupełniającymi są przeżywalność i cechy odpornościowe, które w razie braku istotnych różnic między testowanymi obiektami a standardami pod względem cech przyrostowych i jakościowych mogą stanowić zasadnicze kryterium kwalifikacji.

Zakres rzeczowy programu testowania obejmuje gromadzenie nasion, wysiew i hodowlę sadzonek oraz założenie upraw testujących potomstwo. Prace te będą wykonane przez jednostki organizacyjne LP pod merytorycznym nadzorem Instytutu Badawczego Leśnictwa i innych współpracujących jednostek.

Zakres projektu badawczego obejmuje:

  • nadzór nad gromadzeniem materiałów do doświadczeń,
  • nadzór nad zakładaniem doświadczeń testujących,
  • nadzór nad prowadzonymi pomiarami i obserwacjami,
  • cenę zmienności badanych cech na powierzchniach doświadczalnych i interpretację wyników badań,
  • przygotowanie danych do wniosków o rejestrację LMP (w części dotyczącej wyników testów)

Program testowania potomstwa będzie realizowany etapowo, w miarę gromadzenia materiału nasiennego. W pierwszym etapie realizacji programu testowania planuje się w pierwszej kolejności zakładanie powierzchni testujących drzewostany wyselekcjonowane.

Do roku 2015 r. przewiduje się założenie ok. 160 upraw testujących przede wszystkim potomstwa drzewostanów wyselekcjonowanych. W przypadku braku możliwości pozyskania nasion w kolejnych latach, w uzgodnieniu z DGLP, zostanie wykonana korekta przyjętych do realizacji zadań. Decyzja o terminie rozpoczęcia gromadzenia materiału do testowania dla poszczególnych gatunków będzie zależała od wystąpienia wystarczająco obfitego urodzaju nasion.

Cele projektu

Celem testowania potomstwa drzew leśnych w ramach prowadzonej selekcji jest określenie wartości genetycznej i jakości hodowlanej składników leśnego materiału podstawowego, który jest wykorzystywany w gospodarce leśnej, tj.: drzewostanów nasiennych, plantacji nasiennych, drzew matecznych, klonów i mieszanek klonów. Zadaniem testowania jest również opracowanie zasad racjonalnego wykorzystania bazy nasiennej przez określenie obszaru możliwego transferu wg przyjętych zasad regionalizacji nasiennej a także modyfikowanie tych zasad.

Wyniki testowania posłużą optymalizacji zadań realizowanych w Lasach Państwowych w zakresie zachowania trwałości lasów, tj. doskonalenia gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych i zachowania leśnych zasobów genowych.

Charakterystyka projektu

Projekt ma charakter naukowy oraz aplikacyjny.

Zakres uczestnictwa IBL

Projekt jest realizowany przez pracowników Zakładu Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych IBL.

Wykonawcy projektu

Lp.

Imię i nazwisko

Tytuł naukowy

Charakter udziału w realizacji tematu

1.

Jan Matras

Dr inż.

Kierownik projektu

2.

Jan Kowalczyk

Dr hab.

Wykonawca

3.

Marcin Klisz

Dr inż.

Wykonawca

4.

Paweł Przybylski

Mgr inż.

Wykonawca

5.

Jerzy Przyborowski

 

Wykonawca

6.

Szymon Jastrzębowski

Dr inż.

Wykonawca

7.

Danuta Garbień - Pieniążkiewicz

 

Wykonawca

8.

Marek Rzońca

Mgr inż.

Wykonawca

9.

Marcin Konieczyński

Mgr inż.

Wykonawca

 

Partnerzy

Współpracujące krajowe placówki naukowe:

  • Uniwersytet Rolniczy w Krakowie,
  • Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu,
  • SGGW w Warszawie,
  • Instytut Dendrologii PAN w Kórniku.

Konsultanci i autorzy spoza IBL:

  • prof. dr hab. Władysław Barzdajn,
  • prof. dr hab. Władysław Chałupka,
  • prof. dr hab. Janusz Sabor,
  • prof. dr hab. Stefan Tarasiuk.