Opracowanie: Artur Sawicki Zakład Informacji Naukowej IBL
IBL
Światowe leśnictwo plantacyjne

04
cze
2008

W dniu 4 czerwca 2008 r. w sali konferencyjnej IBL w Sękocinie Starym prof. dr hab. Janusz Zwoliński wygłosił referat na temat "Światowe leśnictwo plantacyjne".

    Prof. dr hab. Janusz Zwoliński jest specjalistą o światowej sławie w dziedzinie szeroko rozumianej hodowli lasu, a zwłaszcza leśnictwa plantacyjnego. W 1992 r. na University of Stellenbosch w RPA uzyskał stopień doktora nauk leśnych, a od 1999 roku pełni funkcję Dyrektora Leśnictwa na Uniwersytecie KwaZulu-Natal w RPA. W latach 2000-2008 brał udział w 17 projektach z zakresu leśnictwa dotyczących głównie plantacji leśnych.

    Profesor Janusz Zwoliński od wielu lat zajmuje się tematyką hodowli plantacyjnej gatunków leśnych. Opierając się na swoim 25-letnim doświadczeniu jednoznacznie uważa, że leśnictwo plantacyjne funkcjonujące w systemie gospodarki rynkowej jest bardzo skutecznym sposobem prowadzącym do ochrony i zachowania lasów naturalnych oraz środowiska naturalnego, a jednocześnie przyczynia się do ogólnego rozwoju gospodarczego na świecie. Jednym z przykładów są Chiny i zakładane tam od ponad stu lat plantacje eukaliptusowe. Kilkanaście lat temu w wyniku kryzysu środowiskowego spowodowanego zniszczeniem naturalnej roślinności drzewiastej (erozja gleby, pustynnienie) w Chinach wprowadzono całkowity zakaz wyrębu lasów naturalnych. Zapotrzebowanie na drewno jest zaspokajane poprzez import i produkcję drewna na plantacjach. Wydajność produkcji masy drzewnej na plantacjach początkowo była niska (5-8 m3/ha/rok), ale po wprowadzeniu właściwego materiału genetycznego, sadzeniowego i zabiegów hodowlanych wzrosła do 25 m3/ha/rok. Obecnie w Chinach istnieje 1,5 mln hektarów wysokoprodukcyjnych plantacji eukaliptusowych.

    Na świecie rocznie ubywa 15 mln ha lasów. W ciągu kilku stuleci ogólna powierzchnia lasów spadła z 6 mld do 3,5 mld hektarów. Nowozakładane zalesienia, sięgające rocznie ok. 5 mln ha, nie są w stanie tej tendencji powstrzymać. W ocenie prof. Janusza Zwolińskiego jedną z możliwości jest zakładanie plantacji gatunków leśnych.

    Obecnie Ziemię zamieszkuje ok. 6 mld ludzi. Wraz z postępującą eksplozją demograficzną na świecie wzrasta popyt na drewno. Według wyliczeń FAO gdy liczba ludzi na Ziemi osiągnie poziom 10 mld (co nastąpi jeszcze w pierwszej połowie XXI wieku), to przy średnim zapotrzebowaniu drewna 0,6 m3/osobę/rok (w USA wartość ta wynosi 2,4 m3/osobę) ilość potrzebnego drewna na świecie będzie wynosiła ponad 6 mld m3. Obecnie pozyskuje się ok. 4 mld m3, tak więc roczny deficyt na globalnym rynku drewna będzie wynosił 2 mld m3. Dlatego już teraz trzeba podejmować działania zmierzające do pokrycia tego zapotrzebowania.

    Oprócz zwolenników leśnictwo plantacyjne ma również swoich oponentów, zwłaszcza wśród ekologów. Część z nich plantacje gatunków leśnych określa mianem „wielkopowierzchniowych pustyń ekologicznych" lub „zielonego raka" twierdząc, że plantacje eliminują lasy naturalne, niszczą potencjał produkcyjny siedlisk, są przyczyną redukcji miejsc pracy i przyczyniają się do zubożenia społeczności terenów wiejskich. Na podstawie swoich badań związanych z leśnictwem plantacyjnym, prowadzonych na wszystkich kontynentach, Profesor Zwoliński stwierdził, że jest to zwykła demagogia nie mająca nic wspólnego z rzeczywistością. Wprost przeciwnie, plantacje stanowią źródło ogromnych ilości biomasy dostarczanej gospodarce światowej, zastępując drewno z lasów naturalnych i jednocześnie przyczyniając się do ich ochrony. W niektórych państwach afrykańskich wszystkie lasy naturalne podlegają ochronie i całe drewno na rynku pochodzi z lasów plantacyjnych. Statystyki wskazują również na to, że istnienie plantacji przyczynia się do spadku bezrobocia na terenach wiejskich oraz wzrostu zamożności miejscowej ludności.

    Łączna powierzchnia plantacji leśnych na świecie wynosi aktualnie ok. 187 mln ha, najwięcej - 116 mln ha (62%) - przypada na kontynent azjatycki, 32 mln ha (17%) występuje w Europie oraz 17,5 mln ha (9%) w Ameryce Północnej i Środkowej. W Afryce plantacje zajmują 8 mln ha (4%), ich powierzchnia wciąż wzrasta, a najwięcej znajduje się w RPA, Algierii i Sudanie.

    W ocenie Profesora zakładanie plantacji leśnych, będących alternatywnym źródłem drewna, niesie za sobą wiele korzyści, m.in.:

- zastąpienie drewna z lasów naturalnych,

- optymalizacja jakości drewna i nakładów finansowych dzięki krótkim rotacjom,

- wysoka i skoncentrowana produkcja dająca tani surowiec o wysokiej jakości,

- duże zainteresowanie właścicieli małych farm w ubogich regionach,

- bieżący napływ gotówki umożliwiający reinwestowanie,

- łatwa kontrola produkcji i handlu.

    Szacuje się, że do roku 2050 udział drewna pochodzącego z plantacji w ogólnym bilansie drewna dostarczanego na rynek światowy wzrośnie z obecnych kilku procent do ok. 50%. Wszystko wskazuje na to, że zakładanie przemysłowych plantacji drzew leśnych jest nie tylko koniecznością, ale i szansą dla ochrony środowiska naturalnego Ziemi.

TAGI: archiwum aktualnosci wykład


Więcej Informacji

Perspektywy hodowli jesionu wyniosłego w Polsce - potrzeba nowych badań

25 września br. w Sękocinie Starym odbyło się seminarium otwarte IBL w ramach Sekcji Chorób Roślin Drzewiastych Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego pt. „Perspektywy hodowli jesionu wyniosłego w Polsce - potrzeba nowych badań”....więcej »

Awanse naukowe pracowników IBL wrzesień 2019

19 września br. Rada Naukowa Instytut Badawczego Leśnictwa podjęła uchwałę w sprawie nadania dr. Andrzejowi Boczoniowi stopnia doktora habilitowanego nauk rolniczych w dyscyplinie nauki leśne....więcej »

IV Bieg Instytutu Badawczego Leśnictwa "Naukowcy na start"

IV Bieg Instytutu Badawczego Leśnictwa „Naukowcy na start” odbył się 21 września 2019 r., a więc tuż przed zakończeniem lata. W rywalizacji sportowej wzięło udział 158 osób, najwięcej z dotychczasowych edycji biegu....więcej »

Piknik Rodzinny IBL "Las, jakiego nie znamy" - XXIII Festiwal Nauki 2019

W ramach XXIII Festiwalu Nauki 2019 Instytut Badawczy Leśnictwa organizuje piknik rodzinny pt. "Las, jakiego nie znamy". Począwszy o tego roku w ramach FN poszerzamy formułę pikniku o zajęcia edukacyjne związane z realizacją projektu pn. "Zagrożenia ekosystemów leśnych – klęski i przeciwdziałanie", dofinansowanego przez NFOŚiGW....więcej »