Spotkanie robocze międzynarodowej grupy COST

06
wrz
2017

W dniach 6 i 7 września 2017 r. w IBL odbędzie się spotkanie robocze międzynarodowej grupy COST dotyczące rozpowszechniającej się w Europie nowej choroby tzw. raka sosny, powodowanego przez obcy, inwazyjny gatunek grzyba kwarantannowego Fusarium circinatum.

PROGRAM  SPOTKANIA KOMITETU ZARZĄDZAJĄCEGO (PDF)

   Grzyb Fusarium circinatum (telemorfa: Gibberella circinata) jest wysoce zjadliwym patogenem powodującym w szkółkach zgorzel siewek sosny i śmierć sadzonek oraz raki na pniach w lasach. Na pniach drzew najczęstszym objawem raka są wycieki żywicy (Ryc.1). Gdy dochodzi do porażenia całego obwodu pnia, drzewo obumiera (Ryc. 2). Na przekrojach poprzecznych drewna widoczne są zmiany chorobowe tkanek drewna (Ryc. 3). Często w miejscu porażenia dochodzi do złamania pnia drzewa (Ryc. 4).

  

Ryc. 1. Przeżywiczenie pnia sosny charakterystyczne dla porażenia przez patogena Fusarium circinatum

Ryc. 2. Obumarła sosna w wyniku infekcji Fusarium circinatum

Ryc 3. Widoczne zmiany w drewnie na przekroju poprzecznym pnia sosny spowodowane rozwojem choroby

Ryc. 4. Pień sosny złamał się w miejscu porażenia pnia przez Fusarium circinatum i powstania rakowatych zmian

   W Europie gatunek G. circinata jest obecnie wymieniony w wykazie A2 (organizmy obecne w regionie EPPO, które nie są szeroko rozpowszechnione), jako patogen kwarantannowy rekomendowany do zwalczania. Po raz pierwszy grzyb został opisany w 1945 roku w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, gdzie był uważany za gatunek endemiczny. Obecnie, patogen rozprzestrzenił się szeroko i oprócz Meksyku  występuje w Ameryce Środkowej (Haiti, Honduras), Południowej Afryce, Ameryce Południowej (Chile, Kolumbia i Urugwaj), Azji (Republice Korei i Japonii) i południowej Europie. Hiszpania była pierwszym krajem europejskim, w którym choroba została wykryta ponad dziesięć lat temu. Niedawno chorobę stwierdzono w Portugalii, a także we Francji i we Włoszech.

   Do drzew podatnych na chorobę należy przynajmniej 57 gatunków sosem (Pinus) oraz Pseudotsuga menziesii. Obecnie, gatunek F. circinatum uważany jest za najważniejszy czynnik chorobotwórczy sadzonek sosny w wielu krajach na całym świecie. Badania kierunku zmian klimatycznych pokazują obszary, które aczkolwiek obecnie są wolne od choroby, to jednak zmiany warunków klimatycznych sprzyjać mogą rozwojowi patogena F. circinatum, szczególnie w sytuacjach występowania częstych ekstremalnych warunków pogodowych, takich jak susze, powodzie, dobowe wahania temperatur.

   Gatunek F. circinatum zawleczony został do Europy stosunkowo niedawno, i nie został jeszcze wykryty w większości krajów europejskich, chociaż zagrożenie stwarzane przez tego patogena jest ogromne. W związku z tym, Unia Europejska w ramach programu COST (Współpraca w Nauce i Technologii) stworzyła możliwości współpracy pomiędzy naukowcami, zarządcami lasów prywatnych i państwowych i powiązanych z nimi gałęziami przemysłu, a także decydentami. Współpracę tę zapoczątkowała międzynarodowa Akcja COST (FP1406) „Strategia ochrony europejskich sosen przed patogenicznym grzybem Gibberella circinata" (PINESTRENGTH) i wymiana informacji pomiędzy jej członkami z 35 krajów głównie z Europy, gdzie do tej pory nie prowadzono wielu badań nad patogenem F. circinatum. W przeciwieństwie, kraje takie jak Chile, Nowa Zelandia, Republika Korei, RPA i USA, przyczynią się swoją wiedzą i umiejętnościami do rozwoju badań europejskich.

   Efektem współpracy będzie zwiększenie świadomości o znaczeniu choroby w leśnictwie oraz wypracowanie procedur identyfikacji F. circinatum w próbkach środowiskowych, w celu minimalizacji ryzyka zaistnienia mimowolnego wprowadzania patogena np. wraz z handlem sadzonkami roślin ozdobnych. Działania prowadzone są w ramach sześciu grup roboczych (WG1 - diagnostyka patogena, WG2 - interakcje z innymi szkodnikami lasów, WG3 - drogi rozprzestrzeniania się choroby i analiza ryzyka, WG4 – metody prewencji i zwalczania patogena, WG5 – rozwój choroby w szkółkach i drzewostanach oraz WG6 – koordynacja działań, identyfikowanie luk badawczych i rozpowszechnianie wiedzy. Więcej informacji można uzyskać pod adresem http://www.pinestrength.eu/, w tym cykl rozwojowy patogena w drzewostanach sosnowych (Ryc.5).

Ryc. 5. Cykl rozwojowy patogena w drzewostanie sosnowym

Tomasz Oszako, Zakład Ochrony Lasu IBL, koordynator Akcji COST w Polsce

Tadeusz Malewski, Muzeum i Instytut Zoologii PAN

Justyna Nowakowska, Laboratorium Biologii Molekularnej IBL

 

Szczegóły

  • Miejsce: Instytut Badawczy Leśnictwa, Sękocin Stary, ul. Braci Leśnej 3
  • Termin: 6 wrzesień 2017 09:00 - 7 wrzesień 2017 17:00
  • Opiekun: dr hab. Tomasz Oszako
  • e-mail: T.Oszako@ibles.waw.pl

Materiały do pobrania


Aktualne wydarzenia

XVIII Kongres Europejskich Mykologów

16
wrz
2019

w dniach od 16 IX 2019 do 21 IX 2019. odbędzie się w Warszawie i Białowieży XVIII Kongres Europejskich Mykologów...więcej »

8TH EUROPEAN CONGRESS OF MAMMALOGY

23
wrz
2019

8th European Congress of Mammalogy to be held in Warsaw, Poland in September 2019...więcej »

I KRAJOWE FORUM UŻYTKOWNIKÓW LiDAR − POLSCAN

22
paź
2019

Instytut Badawczy Leśnictwa wraz z Uniwersytetem Rolniczym im. Hugona Kołłątaja w Krakowie zapraszają do udziału w I KRAJOWYM FORUM UŻYTKOWNIKÓW LiDAR − POLSCAN, które odbędzie się w dniach 22-23 października 2019 r. w Sękocinie Starym....więcej »