FIREPARADOX

Innowacyjna metoda zintegrowanego kontrolowania pożarów obszarów niezagospodarowanych polegająca na rozwiązywaniu problemu pożarów obszarów niezagospodarowanych przez rozsądne użycie pożaru: Rozwiązanie paradoksu pożarowego.

Rodzaj projektu

Międzynarodowy

Status projektu

Zakończony

Okres realizacji

01.03.2006 - 28.02.2010

Nr umowy

Źródło finansowania

Kwota finansowania

Beneficjent

Koordynator / Komórka wiodąca

Kierownik projektu

Zobacz stronę projektu

Opis projektu

Projekt Zintegrowany (IP) realizowany w ramach 6. Programu Ramowego Badań i Rozwoju Technologicznego Unii Europejskiej, priorytet 6.3. Zmiany Globalne i Ekosystemy.

Cele projektu

Problematyka ochrony zasobów leśnych przed pożarami w Europie należy do istotnych zagadnień mających odzwierciedlenie w praktyce gospodarczej Unii Europejskiej. Znajduje to wyraz przede wszystkim w prawodawstwie unijnym, które reguluje sprawy związane z ochroną przeciwpożarową [np. rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Forest Focus], oraz w finansowaniu wielu badań w tym zakresie.

Celem prac badawczych jest opis matematyczno-fizyczny procesu spalania w środowisku leśnym z praktycznym wykorzystaniem wyników badań w celu minimalizowania start popożarowych i celowego stosowania ognia w gospodarce leśnej. Jest nim również dostarczenie służbom leśnym i jednostkom gaśniczym bardziej dokładnych i efektywnych informacji o nagromadzonym materiale palnym do udoskonalania profilaktyki przeciwpożarowej, pozwalającym m.in. na precyzyjniejsze określenie ryzyka powstania pożaru i jego właściwej oceny służącej podniesieniu efektywności ochrony przeciwpożarowej.

Charakterystyka projektu

Pożary lasu są istotnym problemem dla wielu europejskich społeczeństw, gdyż zagrażają ludzkiemu życiu, środowisku naturalnemu i mieniu oraz negatywnie wpływają na niezagospodarowane tereny przylegające do miast. Z drugiej strony ludzie zawsze używali ognia jako narzędzia do regulowania natury, a tradycyjne użycie ognia jest znane w wielu regionach Europy. Zrozumienie tego paradoksu jest podstawą do znalezienia rozwiązań mogących znaleźć zastosowanie w zintegrowanej ochronie przeciwpożarowej lasu. To pojęcie wymaga rozważenia różnych aspektów użycia ognia, od jego stosowania w planowej praktyce zarządzania zasobami leśnymi (prescribed fire), powstawania i rozprzestrzeniania się naturalnych pożarów (wildfires) oraz do użycia ognia w zwalczaniu pożarów (suppression fire). Celowe wypalanie lub wykorzystywanie ognia do gaszenia pożarów zmierza do ograniczenia swobodnego rozwoju pożarów naturalnych (wildfires), poprzez kontrolowanie ich przestrzennego rozprzestrzeniania się, intensywności i prędkości. Jest to główny cel projektu dążącego do tworzenia naukowych i technologicznych podstaw dla nowych praktyk i polityk zintegrowanej ochrony przeciwpożarowej oraz w rozwijaniu strategii, w celu wdrożenia ich w Europie.

Projekt zawiera trzy główne dziedziny wzajemnie ze sobą powiązane, tj.: badania, rozwój i rozpowszechnianie. W badaniach projekt skupi się na poznaniu mechanizmów i modelowaniu procesów związanych z pożarem lasu, od fizyki do biologii i nauk społecznych. Będą wykorzystane metody eksperymentalne zarówno laboratoryjne, jaki i terenowe dotyczące zjawiska pożaru lasu, zebrana zaś naukowa i techniczna wiedza pozwoli na rozwój technologicznej platformy, która zintegruje model pożaru, czasową i przestrzenną zmienność leśnych materiałów palnych i warunków pogodowych oraz potencjalne związki ekologiczne i socjalno-ekonomiczne. Dokumentacja i demonstracyjne platformy będą również w szerokim zakresie wykorzystywane do rozpowszechniania, koncentrującego się na rozwoju strategii zmierzającej do podnoszenia świadomości społecznej, na szkoleniach akademickich i profesjonalnych, z wykorzystaniem nowych technologii komunikacyjnych, w tym internetu oraz do wprowadzania nowych praktyk, polityk i regulacji prawnych w ramach koncepcji zintegrowanej ochrony przeciwpożarowej.

Zakres uczestnictwa IBL

Samodzielna Pracownia Ochrony Przeciwpożarowej (SPOPL) IBL w ramach projektu FIRE PARADOX będzie prowadziła badania dotyczące wykorzystania ognia jako sposobu zwalczania naturalnych pożarów lasu i terenów niezagospodarowanych w warunkach krajowych. W tym celu konieczne będzie poznanie zjawiska pożarów kontrolowanych (doświadczalnych) dla typowych formacji materiałów leśnych oraz opis matematyczny tych pożarów. Stworzy to podstawy do opracowania zasad stosowania celowego wypalania w gaszeniu pożarów leśnych dla jednostek ratowniczych.

Zespół Samodzielnej Pracowni prowadzi prace w ramach 5 modułów w 7 zadaniach.

Moduł 3. Mechanizmy biologiczne
Zadanie (WP) 3.1. Prognozowanie powstawania pożarów i palności materiałów leśnych oraz zmian ich wilgotności w czasie
1. Badanie zmian kształtowania się wilgotności ściółki sosnowej (Pinus sylvestris L.) w zależności od czynników meteorologicznych i wieku drzewostanu.
2. Prognozowanie wilgotności ściółki sosnowej (Pinus sylvestris L.). Badania występowania pożarów w zależności od wilgotności ściółki sosnowej (Pinus sylvestris L.).
3. Określenie progowej wilgotności ściółki sosnowej (Pinus sylvestris L.) umożliwiającej inicjację pożaru.

Moduł 4. Nauki społeczne i humanistyczne
Zadanie (WP) 4.2. Ustalenie rodzajów przyczyn pożarów i ich wielkości w powiązaniu z czynnikiem ludzkim.
1. Przestrzenne i czasowe występowanie pożarów oraz ich przyczyny.
2. Podatność pożarowa typów siedliskowych lasu.
Zadanie (WP) 4.3. Określenie istniejących uwarunkowań powstawania pożarów i zbadanie możliwych zmian w przyszłości.
1. Analiza palności leśnych formacji roślinnych w Polsce uwzględniająca możliwość powstawania i rozprzestrzeniania się pożaru.
Zadanie (WP) 4.4. Ekonomiczna ocena skutków pożarów lasu i percepcji społecznej.
1. Ekonomiczne skutki pożarów lasu w Polsce.

Moduł 7. Ocena polityk i praktyk
Zadanie (WP) 7.2. Analiza skuteczności istniejących systemów wykrywania pożarów.
1. Inwentaryzacja, klasyfikacja i przestrzenne rozmieszczenie punktów obserwacji terenów leśnych.
2. Analiza efektywności istniejącego systemu wykrywania pożarów lasu i możliwości jego doskonalenia.

Moduł 8. Monitorowanie pożarów w czasie rzeczywistym i analiza pożarów
Zadanie (WP) 8.1. Europejskie polowe bazy monitorowania i analizy pożarów.
1. Uczestnictwo w pracach polowej bazy monitorowania i analiz pożarów.

Moduł 13. Integracja na rzecz rozwiązania „paradoksu pożaru"
Zadanie (WP) 13.2. Integracja w zakresie powstawania pożarów lasu.
1. Koordynacja prac badawczych dotyczących fazy swobodnego rozprzestrzeniania się pożaru do momentu podjęcia działań gaśniczych – wyniki seminarium.
2. Opracowanie zasad stosowania wypalania jako metody gaszenia pożaru lasu w Polsce.

Wykonawcy projektu

Samodzielna Pracownia Ochrony Przeciwpożarowej Lasu
ul. Braci Leśnej 3, Sękocin Stary, 05-090 Raszyn
tel. 22 7150 402
fax. 22 7150 422
dr inż. Barbara Ubysz
dr inż. Józef Piwnicki
dr inż. Ryszard Szczygieł
mgr inż. Mirosław Kwiatkowski

Partnerzy

Rola*

Nr

Partner

Akronim

Kraj/miejscowość

K

1.

Instituto Superior de Agronomia

ISA/CEABN

Portugalia, Lizbona

P

2.

Institut National de la Recherche Agronomique

INRA

Francja, Paryż, Avignon

P

3.

European Forest Institute

EFI

Finlandia, Joensuu

P

4.

Mediterranean Agronomic Institute of Chania

MAICh

Grecja, Chania

P

5.

Max Planck Society for the Advancement of Science - Fire Ecology Research Group/Global Fire Monitoring Center

GFMC

Niemcy, Monachium, Freiburg

P

6.

Universidad Carlos III de Madrid

UC3M

Hiszpania, Madryt

P

7.

Instituto Nacional de Investigacion y Tecnologia Agraria y Alimentaria

INIA-CIFOR

Hiszpania, Madryt

P

8.

Generalitat de Catalunya, Departament d'Interior, Departament d'Emergencies i Seguretat Civil - Grup de Recolzament d'Actuacions Forestals

DGESC-GRAF

Hiszpania, Cerdanyola del Valles

P

9.

Universidad Complutense de Madrid. Grupo de Investigation

UCM

Hiszpania, Madryt

P

10.

Centro de Investigaciones Forestales y Ambientales de Lourizan. Centro de Desenvolvemento Sostenible. Conselleria de Medio Ambiente. Xunta de Galicia

XG-CIFAL

Hiszpania, Pontevedra

P

11.

Universidad de Lleida

UL-UFF

Hiszpania, Lleida

P

12.

Centre Tecnologic Forestal de Catalunya

CTFC

Hiszpania, Solsona

P

13.

Eidgenoessische Forschungsanstalt WSL

WSL

Szwajcaria, Birmensdorf

P

14.

Universite de la Mediterranee (Aix-Marseille II)

UNIVEMED

Francja, Marsylia

P

15.

Centre National du Machinisme Agricole, du Genie Rural et des Eaux et Forets

CEMAGREF

Francja, Antony

P

16.

Espaces Mediterraneens

EM

Francja, Fox-Amphoux

P

17.

AGENCE MTDA SARL

MTDA

Francja, Aix en Provence

P

18.

Instituto Superior Tecnico

IST

Portugalia, Lizbona

P

19.

Universidade de Tras-Os-Monte e Alto Douro

UTAD

Portugalia, Vila Real

P

20.

Universita Degli di Napoli Federico II

ARBOPAVE-UNINA

Włochy, Neapol

P

21.

Regione Autonoma Sella Sardegna

CFVA/RAS

Włochy, Cagliari

P

22.

Aristotelio Panepistimo Thessalonikis

AUTH

Grecja, Tesaloniki

P

23.

University of Bristol

UBRIS -

Wielka Brytania, Bristol

P

24.

Gozdarski Institut Slovenije

SFI

Słowenia, Lubliana

P

25.

Instytut Badawczy Leśnictwa

IBL

Polska, Sękocin Stary

P

26.

The University of Edinburgh

UEDIN

Wielka Brytania, Edynburg

P

27.

VTT Technical Research Center of Finland

VTT

FINLAND, ESPOO,

P

28.

Institut National de Recherches en Genie Rural, Eaux et Forets

INRGREF

Tunezja, ARIANA

P

29.

Ecole Nationale Forestiere d'ingenieurs

ENFI

Maroko, SALE

P

30.

OMIKRON – Environmental Enginnering and Technical Works Design, Study, Management – LTD

OMIKRON Ltd

Grecja, Tesaloniki

P

31.

University of Zurich Univers

UZH

Szwajcaria, Zurych

* K – koordynator, P - partner