Naukowcy IBL współautorami artykułu w międzynarodowych badaniach nad kózkowatymi
Pracownicy Instytutu Badawczego Leśnictwa – dr hab. Radosław Plewa, prof. IBL, mgr inż. Krzysztof Sućko oraz prof. dr hab. inż. Jerzy M. Gutowski, znaleźli się w gronie współautorów międzynarodowej publikacji naukowej poświęconej doskonaleniu metod monitorowania chrząszczy z rodziny kózkowatych (Cerambycidae) w środowisku leśnym.
Projekt realizowany równolegle na dwóch kontynentach, wykazał wyraźną przewagę pułapek wielokolorowych nad tradycyjnymi modelami jednokolorowymi pod względem skuteczności odłowu. Otrzymane wyniki opublikowano w renomowanym czasopiśmie Forest Ecology and Management.
Omówienie badań w ujęciu popularnonaukowym czytelnicy znajdą w lutowym numerze „Głosu Lasu” w artykule pt. Architekci i szkodnicy.
Streszczenie
Chrząszcze kózkowate (Coleoptera: Cerambycidae) to jedna z najbardziej zróżnicowanych rodzin chrząszczy na świecie, odgrywająca kluczową rolę w środowisku leśnym. Monitorowanie chrząszczy kózkowatych jest niezbędne zarówno dla ochrony przyrody, jak i zwalczania szkodników, a pułapki z przynętami (wizualnymi bądź zapachowymi) są w tym celu powszechnie stosowane. Kózkowate charakteryzują się różnymi cechami pod względem ekologii, reagują na różne bodźce wizualne, dlatego też przywabiane są przez pułapki o różnych kolorach. Sposobem na optymalizację efektywności odłowu jest połączenie wielu kolorów na jednej pułapce, która mogłaby odławiać wiele gatunków jednocześnie. Aby przetestować to podejście, równolegle przeprowadzono siedem eksperymentów na dwóch kontynentach: w Europie (Polska, Francja, Włochy) i Ameryce Północnej (USA, Kanada), porównując skuteczność pułapek wielokolorowych z pułapkami jednokolorowymi: czarnymi, czerwonymi, białymi i żółtymi. Porównań odłowów dokonano na poziomie całej rodziny, podrodzin i gatunków. W wyniku badań łącznie stwierdzono 15627 osobników należących do 194 gatunków kózkowatych. Na większości stanowisk pułapki wielokolorowe wyłapywały znacznie więcej gatunków i osobników niż pułapki czarne, czerwone i/lub żółte. Na poziomie podrodzin, na większości stanowisk pułapki wielokolorowe były równie lub bardziej skuteczne niż pułapki jednokolorowe w przypadku kózkowych (Cerambycinae) i zgrzypikowych (Lamiinae). W przypadku zmorsznikowych (Lepturinae) pułapki wielokolorowe były znacznie skuteczniejsze niż pułapki czarne lub czerwone, jednak mniej skuteczne niż pułapki białe. Reakcje poszczególnych gatunków były zróżnicowane i zależały głównie od indywidualnych preferencji pokarmowych. Przeprowadzone badania sugerują, że stosowanie pułapek wielokolorowych, dzięki swojej uniwersalności, może mieć wymiar praktyczny. Ich zastosowanie może usprawnić programy monitorowania chrząszczy z rodziny kózkowatych, wspierając zarówno szerokie badania faunistyczne, jak i wczesne wykrywanie potencjalnych zagrożeń, chociażby ze strony gatunków obcych.
Publikacja źródłowa
Plewa R., Sućko K., Gutowski J.M. 2026. Architekci i szkodnicy. Głos Lasu, 2(654): 26-27.
Opr. W. Duranowska
Fot. Głos Lasu
