Geny sosny opowiadają historię polskich lasów

Dr hab. Paweł Przybylski, pracownik Zakładu Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych Instytutu Badawczego Leśnictwa, wraz z gronem współautorów omówił w publikacji naukowej historyczne uwarunkowania zmienności genetycznej sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) oraz ich znaczenie dla współczesnej odporności i adaptacji lasów Europy Środkowej. Artykuł ukazał się w renomowanym czasopiśmie Elementa: Science of the Anthropocene. 

Publikacja pt. “Research perspectives on historical legacy of the Scots pine (Pinus sylvestris L.): Genes as the silent actor in the transformation of the Central European forests in the last 200 years” podejmuje ważny i nowatorski problem badawczy, łącząc perspektywę genetyki leśnej, historii środowiska oraz długoterminowych skutków gospodarki leśnej prowadzonej od okresu oświecenia. Autorzy pokazują, że współczesna kondycja i potencjał adaptacyjny drzewostanów sosnowych są w istotnym stopniu związane z decyzjami podejmowanymi przed dziesięcioleciami, w tym z historycznym obrotem nasionami i kształtowaniem leśnej bazy nasiennej. 

W artykule podkreślono, że zasoby genetyczne sosny zwyczajnej stanowią jeden z kluczowych fundamentów trwałości i zdolności adaptacyjnych lasów w warunkach postępujących zmian klimatu. Zachowanie lokalnej zmienności genetycznej, wspierane współczesnymi narzędziami genetyki molekularnej, ma zasadnicze znaczenie zarówno dla racjonalnej hodowli lasu, jak i dla długofalowej ochrony ekosystemów leśnych. Autorzy wskazują również, że analiza historycznych przekształceń może dostarczać cennych podstaw do projektowania przyszłych strategii zarządzania leśnymi zasobami genowymi. 

Praca stanowi ważny głos w międzynarodowej debacie nad odpornością lasów oraz rolą dziedzictwa historycznego w kształtowaniu współczesnych procesów przyrodniczych. Jest także przykładem badań interdyscyplinarnych, w których wiedza z zakresu biologii, leśnictwa i historii środowiska wspólnie służy lepszemu rozumieniu przyszłości europejskich ekosystemów leśnych. 

Publikacja źródłowa:
Przybylski P., Związek T., Kowalczyk J., Słowiński M. 2025. Research perspectives on historical legacy of the Scots pine (Pinus sylvestris L.): Genes as the silent actor in the transformation of the Central European forests in the last 200 years. Elementa: Science of the Anthropocene, 13: 1.