Innowacje w polskim agroleśnictwie: Podsumowanie cyklu seminariów „Popularyzacja uprawy trufli w Polsce”

Instytut Badawczy Leśnictwa z sukcesem zakończył cykl trzech ogólnopolskich spotkań seminaryjnych poświęconych uprawie trufli letniej (Tuber aestivum) w Polsce. Wydarzenia, które przyciągnęły liczne grono rolników, leśników oraz pasjonatów nowoczesnego agroleśnictwa, odbyły się w strategicznych dla upraw regionach kraju: 13 marca w Pińczowie, 20 marca w Chełmie oraz 21 października 2026 roku w Sękocinie Starym. Seminaria zrealizowano w ramach projektu „Uprawa trufli jako innowacyjne przedsięwzięcie w agroleśnictwie”, finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego z programu Nauka dla Społeczeństwa II.

Bogata tradycja i polski sukces badawczy

Podczas spotkań prelegentki – prof. dr hab. Dorota Hilszczańska oraz dr inż. Aleksandra Rosa-Gruszecka – przybliżyły uczestnikom fascynującą, choć nieco zapomnianą historię polskiej kultury truflowej. Choć wzmianki o tych podziemnych grzybach pojawiały się w rodzimej literaturze kulinarnej już w XVII wieku, wiedza ta na lata zanikła. Przypomniano kluczowe postacie, takie jak hrabia Jan Michał Borch (założyciel pierwszego w Europie ogrodu truflowego w XVIII w.) czy profesor Stefan Bryła, który eksperymentował z ich uprawą na Mazowszu przed II wojną światową.

Prawdziwym przełomem okazały się jednak systematyczne badania prowadzone przez IBL od 2007 roku. W 2008 roku założono pierwszy powojenny ogród truflowy w Polsce, który wydał owocniki już po 8 latach (Fot. 1). To wynik znacznie lepszy niż europejska średnia, wynosząca zazwyczaj około 14 lat.

Warunki naturalne i sekrety udanej uprawy

Ekspertki szczegółowo omówiły wymagania siedliskowe trufli letniej, obalając mit, jakoby polski klimat stał na przeszkodzie sukcesowi komercyjnemu:

• Gleba przede wszystkim: Trufle wymagają podłoży wapiennych (Fot. 2), o zrównoważonej frakcji gliny i wysokim pH. Badania IBL dowodzą, że parametry polskich gleb w wybranych regionach nie ustępują optymalnym warunkom we Francji czy Szwecji.
• Symbioza mykoryzowa: Kluczem do sukcesu jest wprowadzenie sadzonek drzew inokulowanych grzybnią trufli letniej (Fot. 3). W naszych warunkach najlepiej sprawdzają się dąb oraz leszczyna, choć grzyby te współżyją także m. in. z bukiem, lipą, grabem i sosną (Fot. 4).
• Rola ekosystemu: Zwrócono uwagę na rolę zwierząt (w tym dzików i gryzoni) w naturalnym rozprzestrzenianiu zarodników oraz na wpływ owadów, takich jak chrząszcze i muchówki.

Agroleśnictwo w praktyce: Wyzwania i perspektywy

Ważną częścią seminariów była prezentacja wyników badań ankietowych przeprowadzonych wśród rolników. Największe zainteresowanie alternatywną uprawą wykazują producenci w wieku 35–55 lat z województw lubelskiego i świętokrzyskiego, gdzie warunki glebowe są najbardziej sprzyjające.

Podczas ożywionych dyskusji z uczestnikami zdefiniowano jednak kluczowe bariery rozwoju tej gałęzi rolnictwa w Polsce:

• Stosunkowo wysokie ryzyko inwestycyjne i długi czas oczekiwania na pierwszy zbiór.
• Brak systemowego wsparcia – agencje rolne w Polsce wciąż napotykają trudności z uznawaniem gruntów agroleśnych (zadrzewionych) za kwalifikujące się do dopłat bezpośrednich.
• Luki prawne – polskie ustawodawstwo wymaga pilnego wypracowania jasnych regulacji dotyczących zasad zbioru, ochrony oraz przeciwdziałania nielegalnemu pozyskiwaniu trufli.
• Technologia vs. natura: W kuluarach dyskutowano m.in. o ograniczeniach technologii tzw. „elektronicznych nosów” i wyższości tradycyjnych, specjalnie szkolonych psów w wykrywaniu dojrzałych owocników.

Co przyniesie przyszłość? Kolejne kroki IBL

Instytut Badawczy Leśnictwa nie zwalnia tempa. Do czerwca przyszłego roku przedstawione zostanie kompleksowe sprawozdanie z realizacji projektu. W planach znajdują się:

• Stały monitoring grzybni w trzech eksperymentalnych, czynnych ogrodach truflowych (w rejonie Chełma i Pińczowa) w okresie od czerwca do września.
• Dalsza analiza procedur agrotechnicznych (porównanie efektów szczepienia, mulczowania i stosowania agrowłókniny).
• Budowanie lobby – zacieśnianie współpracy z Polskim Towarzystwem Truflowym na rzecz wypracowania ram prawnych i dotacji dla rolników.