Kontrolowane wypalania wrzosowisk na terenie Nadleśnictwa Drygały

W dniu 31 marca 2026 roku na terenie Nadleśnictwa Drygały przeprowadzono kontrolowane wypalanie wrzosowiska o powierzchni 1 hektara.

Zabieg ten stanowił element czynnej ochrony wrzosowisk, których zachowanie wymaga okresowego ograniczania nagromadzonej biomasy, spowalniania sukcesji roślinności drzewiastej i krzewiastej oraz utrzymywania warunków sprzyjających odnowie wrzosu. Tego rodzaju działania są istotne dla zachowania właściwej struktury i funkcji ekologicznych siedlisk cennych przyrodniczo, podatnych na stopniowe przekształcenia wynikające z procesów sukcesyjnych. W warunkach braku regularnych zabiegów ochronnych dochodzi bowiem do nagromadzenia się suchej materii organicznej oraz wkraczania gatunków drzew i krzewów. Prowadzi to do ograniczenia powierzchni zajmowanej przez wrzos i pogorszenia jego warunków wzrostu.

Fot. 1. Kontrolowane wypalanie wrzosowiska prowadzone przez leśników

Właściwie zaplanowany i przeprowadzony zabieg wypalania, może sprzyjać odnowie wrzosowisk oraz umożliwiać zachowanie mozaikowej struktury tego zbiorowiska. Jednocześnie kontrolowane wypalanie przyczynia się do zmniejszenia ilości nagromadzonego, łatwopalnego materiału roślinnego, a tym samym ogranicza potencjalną intensywność ewentualnych pożarów mogących wystąpić w przyszłości. W tym ujęciu pełni ono nie tylko funkcję przyrodniczą, lecz również wspiera racjonalne działania z zakresu prewencji pożarowej, łącząc cele ochrony ekosystemów z praktycznym podejściem do ochrony przeciwpożarowej.

Fot. 2. Sasanka zwyczajna, występująca na terenie objętym procesem wypalania (Okaz ten został zabezpieczony przed dzianiem ognia).

Przeprowadzenie tego rodzaju działań z zakresu kontrolowanego wypalania wymaga starannego przygotowania dotyczącego właściwej oceny warunków terenowych i pogodowych oraz zastosowania odpowiednich zabezpieczeń technicznych i operacyjnych. Każde kontrolowane wypalanie musi być poprzedzone analizą parametrów wpływających zarówno na bezpieczeństwo, jak i na skuteczność zabiegu. Istotne znaczenie mają w tym przypadku aktualne warunki meteorologiczne, wilgotność roślinności i podłoża oraz ukształtowanie terenu. Przygotowanie techniczne polega natomiast na podziale powierzchni roboczej, wykonaniu pasów zabezpieczających oraz umiejętnego, bezpiecznego prowadzenia ognia, które umożliwia pełną kontrolę nad przebiegiem spalania i minimalizuje ryzyko jego niepożądanego rozprzestrzenienia. Kontrolowane wypalanie jest działaniem specjalistycznym, wymagającym nie tylko wiedzy ale i praktycznego doświadczenia. Te właśnie kryteria spełniają członkowie utworzonego w IBL Fire Team-u, który przeprowadził opisywany zabieg kontrolowanego wypalania.

Fot. 3. Przenośna stacja meteorologiczna, na bieżąco mierząca warunki atmosferyczne.

Wpisuje się on w szereg działań podejmowanych w ostatnich latach na rzecz ochrony cennych siedlisk przyrodniczych. Doświadczenia nabyte podczas wcześniejszych wypalań wskazują, że wykorzystanie ognia w skuteczny i bezpieczny może być dobrym narzędziem ochrony przyrody, łączącym cele ekologiczne z podejściem prewencyjnym. W tym ujęciu kontrolowane wypalanie jest zabiegiem służącym utrzymaniu właściwego stanu siedliska i wspieraniu procesów przyrodniczych charakterystycznych dla wrzosowisk.