Znaczenie psów domowych (Canis lupus familiaris) jako potencjalnych atraktantów mogących generować habituację wilków

Opis projektu

Projekt realizowany jest w odpowiedzi na rosnące konflikty między wilkami a ludźmi, szczególnie ataki wilków na psy domowe. Badania łączą nowoczesne metody terenowe i laboratoryjne, aby zrozumieć, dlaczego wilki coraz częściej podchodzą do zabudowań i atakują psy. Projekt bada, w jakim stopniu psy domowe działają jako atraktant przyciągający wilki (podobnie jak pozostawiane resztki jedzenia), a także jak na zachowania drapieżników wpływają głód, stan zdrowia, pasożyty.

Dane pochodzą z:

• monitoringu wideo kamerami (m.in. frekwencja pojawiania się wilków w okolicy zabudowy, obecność wolno biegających psów),
• analizy próbek kału wilków (dieta, mikrobiom, pasożyty, identyfikacja osobnicza w oparciu o DNA),
• liczenia odchodów kopytnych (ocena bazy pokarmowej wilka),
• dokumentacji incydentów ataków wilków na psy.

Cele projektu

Cel główny:

Identyfikacja bezpośrednich przyczyn ataków wilków na psy domowe, ze szczególnym uwzględnieniem kondycji zdrowotnej wilków.

Cele szczegółowe:

• Określenie związku między stanem zdrowia wilków (pasożyty, mikrobiom, kondycja fizyczna) a skłonnością do ryzykownych interakcji z psami.
• Analiza wpływu dostępności naturalnej bazy pokarmowej (kopytne) na zachowania wilków.
• Stworzenie czynników ryzyka konfliktów wilk–pies i wskazanie „gorących punktów”.

Charakterystyka projektu

Projekt ma charakter kompleksowy, interdyscyplinarny łączy badania terenowe, laboratoryjne oraz zaawansowane analizy statystyczne, co pozwala na wielowymiarowe poznanie mechanizmów stojących za konfliktami na linii wilk oraz człowiek.
Badania terenowe obejmują monitoring aktywności wilków na styku terenów dzikich i obszarów zabudowanych, z wykorzystaniem sieci kamer rejestrujących zachowania zwierząt, ich kondycję zdrowotną oraz obecność w ujęciu czasowo-przestrzennym. Uzupełnieniem tych danych jest systematyczny zbiór próbek biologicznych (odchodów), umożliwiający ocenę diety, wykrycie pasożytów oraz identyfikację osobniczą wilków.
Istotnym elementem projektu jest również analiza dostępności naturalnej bazy pokarmowej wilków poprzez nieinwazyjne metody szacowania liczebności dzikich kopytnych. Równolegle prowadzona jest szczegółowa dokumentacja zdarzeń konfliktowych, w tym ataków na psy, oparta na danych instytucjonalnych oraz wywiadach z mieszkańcami.
Zebrane dane są integrowane i analizowane z wykorzystaniem modeli statystycznych, co pozwala na identyfikację czynników ryzyka.
Projekt realizowany jest metodami całkowicie nieinwazyjnymi, zgodnie z obowiązującymi regulacjami krajowymi i unijnymi w zakresie ochrony przyrody. Jego rezultaty będą miały zarówno znaczenie naukowe, jak i praktyczne.
Obszar badań: wybrane gminy na terenie całej Polski– porównanie „hotspotów” miejsc częstych ataków na psy z terenami kontrolnymi o niskim poziomie konfliktów.

Zakres uczestnictwa IBL

Instytut Badawczy Leśnictwa jest głównym wykonawcą i koordynatorem badań w ramach projektu.

Wykonawcy projektu

Kierownik projektu:

mgr Andżelika Haidt – asystentka naukowa, specjalistka od ekologii behawioralnej wilków i interakcji wilk–pies.

Zespół badawczy:

dr inż. Adam Wójcicki – adiunkt, specjalista w zakresie ekologii dużych ssaków, interakcji drapieżnik–ofiara i parazytologii ssaków.

dr inż. Radosław Gawryś – adiunkt, specjalista analizy statystycznej i ekologii lasu.

dr inż. Anna Tereba – adiunkt, specjalistka genetyki molekularnej.

Partnerzy