
Sukces ekologiczny współwystępujących obcych i rodzimych gatunków drzew: przyrost, ekofizjologia i zmiany zasięgów
Rodzaj projektu
Krajowy
Status projektu
Realizowany
Okres realizacji
01.06.2026 r. - 31.05.2030 r.
Nr umowy
UMO-2024/55/I/NZ8/00348 z dnia 01.06.2026 r.
Źródło finansowania
Narodowe Centrum Nauki
Kwota finansowania
2 110 490 zł (w tym 1 999 836 zł dla IBL)
Beneficjent
Konsorcjum Instytutu Badawczego Leśnictwa, Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk
Koordynator / komórka wiodąca
Zakład Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych
Kierownik projektu
dr hab. Marcin Klisz (Zakład Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych)
Opis projektu
Projekt realizowany jest w ramach współpracy Lead Agency Procedure, w programie Weave, który uzyskał finansowanie w ramach konkursu „OPUS 28”
Projekt COEXIST skupia się na dwóch parach gatunków drzew rodzimych i obcych, współwystępujących lub rosnących w podobnych warunkach środowiskowych w Europie Środkowej. Gatunkami będącymi przedmiotem badań są: introdukowany dąb czerwony (Quercus rubra) oraz współwystępujący z nim rodzimy dąb szypułkowy (Quercus robur), drugą parą gatunków są introdukowana robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia) oraz rodzimy dąb bezszypułkowy (Quercus petraea). Obie pary wybranych gatunków są szeroko rozpowszechnione w Europie, mają duże znaczenie ekologiczne i mogą stać się jednymi z najbardziej rozpowszechnionych gatunków w lasach liściastych strefy umiarkowanej. Projekt COEXIST stawia sobie za cel eksplorację złożonych procesów związaną z rozwojem tych gatunków na różnych etapach życia, od sadzonek do dojrzałych drzew. Projekt ma za zadanie przeanalizować wpływ ekstremalnych warunków pogodowych zarówno u dojrzałych drzew, poprzez analizy dendroekologiczne i anatomiczne drewna, jak i u sadzonek, modyfikując ich warunki wzrostu. To interdyscyplinarne podejście pozwoli lepiej zrozumieć, jak wybrane gatunki będą się zachowywać w cieplejszych warunkach prognozowanych w scenariuszach zmian klimatycznych. Powyższe analizy i wyniki eksperymentów posłużą do oceny i ulepszenia istniejących modeli dystrybucji gatunków (SDM). W projekcie badawczym zamierzamy wyjść poza powszechnie stosowane metody przewidywania przyszłych zmian zasięgu, integrując zaktualizowane, najnowocześniejsze modele SDM z podejściami eksperymentalnymi, aby pogłębić naszą wiedzę na temat wpływu zmian klimatu na wybrane gatunki drzew rodzimych i obcych. To zintegrowane podejście stanowi znaczący krok naprzód w naszym zrozumieniu reakcji różnych gatunków drzew na zmiany klimatu. Przyczyni się ono do znacznego postępu w udoskonalaniu modeli SDM i lepszego zrozumienia wiarygodności tych prognoz na przyszłość. Wykorzystując przyszłe scenariusze klimatyczne i porównując gatunki rodzime i obce, dążymy do udoskonalenia prognoz SDM i poprawy ich przydatności w zarządzaniu lasami i strategiach ochrony przyrody. Projekt COEXIST ma na celu pogłębienie naszej wiedzy na temat wzrostu i tolerancji na suszę i przymrozki wybranych gatunków drzew rodzimych i obcych w tych samych warunkach środowiskowych, od sadzonek po dojrzałe drzewa. Wykorzystując połączenie podejść dendroekologicznych, anatomicznych i ekofizjologicznych, udoskonalimy modele rozmieszczenia gatunków, co stanowi kluczową nowość proponowanego projektu. Ta innowacyjna struktura będzie miała zastosowanie nie tylko do gatunków objętych naszym badaniem, ale także do innych współistniejących drzew rodzimych i introdukowanych. Projekt COEXIST poszerzy naszą wiedzę na temat funkcjonowania gatunków leśnych w cieplejszej i bardziej suchej przyszłości, przyczyniając się w ten sposób w znacznym stopniu do strategii łagodzenia zmian klimatycznych.
Cele projektu
Projekt COEXIST ma na celu pogłębienie naszej wiedzy na temat wzrostu i tolerancji na suszę i przymrozki wybranych gatunków drzew rodzimych i obcych w tych samych warunkach środowiskowych, od sadzonek po dojrzałe drzewa. Wykorzystując połączenie podejść dendroekologicznych, anatomicznych i ekofizjologicznych, udoskonalimy modele rozmieszczenia gatunków, co stanowi kluczową nowość proponowanego projektu. Ta innowacyjna struktura będzie miała zastosowanie nie tylko do gatunków objętych naszym badaniem, ale także do innych współistniejących drzew rodzimych i introdukowanych. Projekt COEXIST poszerzy naszą wiedzę na temat funkcjonowania gatunków leśnych w cieplejszej i bardziej suchej przyszłości, przyczyniając się w ten sposób w znacznym stopniu do strategii łagodzenia zmian klimatycznych.
Charakterystyka projektu
Zakres uczestnictwa IBL
Instytut Badawczy Leśnictwa jest Liderem w konsorcjum powołanym do realizacji projektu.
Wykonawcy projektu
Zakład Hodowli Lasu i Genetyki Drzew Leśnych
Partnerzy
Instytut Dendrologii PAN (Partner)
Słoweński Instytut Leśny (Lider części słoweńskiej projektu)